Help mij jullie wereld beter te begrijpen

  • Kim

In deze blog wil ik jullie een stukje meenemen in de wereld van kinderen met autisme. Na het lezen van deze blog hoop ik jullie meer inzicht te hebben gegeven in hun wereld en hoop ik dat jullie hen iets beter begrijpen. Ik ben mij ervan bewust dat elke leerling met autisme anders is. Ik spreek vanuit mijn eigen ervaringen in de praktijk.

Op mijn school voor speciaal basisonderwijs, zitten veel leerlingen met een autismespectrumstoornis (ASS of autisme). Deze doelgroep heeft mij altijd erg aangesproken. Doordat deze leerlingen de wereld totaal anders ervaren en begrijpen intrigeert dit mij. Leerlingen met autisme hebben onder andere moeite met sociale contacten/interacties, veranderingen en prikkelverwerking. Ik vind het belangrijk om te snappen wat ze voelen, denken en hoe ze de wereld zien. Ik neem jullie graag mee in een aantal voorbeelden uit de praktijk. Dit met als doel ervoor te zorgen dat jullie naar een situatie kijken vanuit een leerling met autisme.

Leerlingen met autisme hebben bijzondere eigenschappen. Eigenschappen die wij als mensen zonder autisme niet bezitten. Eigenschappen waar zij trots op mogen zijn. Zij hebben erg veel oog voor detail. Als er iets verandert in mijn klas, zijn zij de eerste die het opmerken. Zij zijn erg goed in het uitvoeren van klusjes/taken op dezelfde manier. Een leerling van mij maakt elke keer na de rekenles de wisbordjes schoon. Dit zit in zijn systeem en zorgt ervoor dat al mijn leerlingen de volgende rekenles een brandschoon wisbordje hebben. Als leerkracht is dat ook heel fijn want juist dit soort kleine dingen schieten er bij mij in vanwege de drukte van de dagelijkse dag. Leerlingen met autisme hebben vaak een goed geheugen. Zij kunnen zich heel goed richten en verdiepen in één bepaald onderwerp. Dit zorgt ervoor dat zij hier veel kennis over hebben. Ook zijn leerlingen met autisme vaak heel eerlijk en zullen ze je niet bewust kwetsen.  

Toch lopen zij ook tegen veel dagelijkse situaties aan die lastig voor ze zijn…Als de leerlingen gaan gymmen, moeten zij een kwartiertje naar de gymzaal lopen. Dit doen zij onder begeleiding van een leerkracht. Toen ik terugliep van de gym met de klas, kwamen we bij een zebrapad met aan de overkant een bord op een dranghek vastgemaakt. Een rond bord, met rode rand met in het midden een zwart silhouet van een voetganger. Ik liep naar voren en legde de leerlingen uit dat wij helaas hier niet konden oversteken. Het bord aan de overkant betekent namelijk verboden voor voetgangers dus wij nemen een andere weg. Een leerling met autisme reageert vervolgens op mij en zegt: ‘ Nee hoor juf, dat bord betekent alleen zwarte mensen mogen hier lopen’. Vandaar de titel van de blog: Help mij jullie wereld te begrijpen. Als je alles letterlijk of anders opvat dan hoe anderen het bedoelen, is de wereld zo ingewikkeld en vermoeiend. Leerlingen met autisme hebben ons nodig om grip te krijgen op de wereld en het beter te leren begrijpen.

Afgelopen twee jaar heb ik een meisje in de klas gehad die een goede vriendschap had met een ander meisje. De dames deden veel dingen samen en speelden vaak. Toen een jaar later de ene leerling meerdere contacten kreeg, was dit lastig te begrijpen voor het meisje met autisme. Zij wilde graag altijd met het meisje spelen en het andere meisje niet meer altijd met haar. Hoe kwam dat en waarom gebeurde dit? Hier heb ik veel gesprekken met haar over gevoerd. Ik heb geprobeerd met haar nieuwe contacten en vrienden te maken.

Toen ik vroeg hoe zei dit vond zei ze: ‘Ik vind het zo moeilijk om alles van één iemand te onthouden, wat ze leuk vindt en waar ze van houdt. Als ik dit van meerdere leerlingen moet doen, ben ik bang dat dit niet lukt!’. Het aangaan van sociale contacten is bij de meeste autistische leerlingen erg lastig. Dit vraagt om begeleiding, sturing maar zeker ook begrip. Zij hebben hulp nodig om nieuwe contacten aan te gaan en zij hebben sturing nodig om deze contacten te onderhouden.

Het maken van keuzes is ook een uitdaging voor deze leerlingen. Andere leerlingen genieten vaak van de opdracht: je mag een verhaal schrijven waarover je zelf wilt of je mag een knutsel maken over je eigen onderwerp. Voor leerlingen met autisme werkt dit anders. Hoeveel keuzes zijn er eigenlijk wel niet? Maar ik vind dit leuk, dit, dit maar dit eigenlijk ook ARGHH!! En nu? Vaak lopen dit soort momenten uit in een woede-uitbarsting of een blokkade. Het is belangrijk dat je als leerkracht de leerling helpt een keuze te maken. Zo kun je bijvoorbeeld de keuzemogelijkheden beperken tot 2/3. Lukt het nog niet om een keuze te maken, schrijf ze op aparte briefjes met de tekst naar beneden. Laat de leerling een papiertje kiezen. Dat is het onderwerp om mee aan de slag te gaan. Wat anderen leerlingen juist als fijn of prettig ervaren, zorgt ervoor dat leerlingen met autisme het overzicht kwijtraken.

Het laatste praktijkvoorbeeld heeft te maken met het verliezen van de controle en de paniek die hierdoor kan ontstaan. Met de klas moesten wij verhuizen omdat ons klaslokaal geschilderd zou worden. Dit verhuizen roept de nodige onrust op en ik doe mijn best dit zo gestructureerd mogelijk te laten verlopen. Om de beurt met je tafel naar de andere klas en daarna je stoel ophalen. In het enthousiasme en behulpzaamheid van de leerlingen, neemt er een leerling een andere stoel mee. Precies de stoel van de leerling met autisme. Ik zie dat hij in paniek raakt. Hij knijpt in zijn hoofd, buigt zijn hoofd naar beneden en verkrampt. Ik loop naar hem toe, raak zachtjes zijn armen aan en vraag wat er is. Hij legt zijn hoofd tegen mij aan en ik zie dikke tranen op zijn brillenglazen druppelen. Totaal in paniek legt hij uit dat zijn stoel weg is, de stoel met een klein half stickertje erop. Ik geef aan dat ik begrijp dat dit lastig is en dat iemand hem met goede bedoeling voor hem heeft meegenomen. Ik vraag hem even rustig te gaan zitten zodat hij rustiger kan worden. Na een paar minuten komt hij terug en is gekalmeerd. Ik geef twee medeleerlingen de opdracht samen op zoek te gaan naar de stoel met het halve stickertje en zodra deze gevonden is, is de rust teruggekeerd. Misschien lees je dit en denk je waar maakt hij zich druk om? Maar dit is nou juist waar het om gaat met leerlingen met autisme. Zij ervaren de wereld anders en ervaren problemen die wij niet hebben.

Wat is dus echt belangrijk bij de begeleiding van leerlingen met autisme?

  • Toon begrip en benoem dat je het gevoel begrijpt.
  • Wees geduldig en leg dingen meerdere malen uit.
  • Herken de signalen van frustratie of een woedeaanval. Vraag wat de leerling nodig heeft om rustiger te worden. Als de leerling dit niet zelf kan aangeven, haal de leerling uit de situatie door bijvoorbeeld even een spelletje te mogen doen.
  • Doe wat je zegt en zeg wat je doet. Dit zorgt voor voorspelbaarheid en structuur.
  • Bereid leerlingen voor op onverwachtse veranderingen en bereid vrijere/speciale situaties goed voor.
  • Begeleid leerlingen tijdens de samenwerking en geef sturing.

En de allerbelangrijkste: Geef om de leerlingen en laat zien dat ze bijzonder zijn op hun eigen unieke manier!

Kim
(Leerkracht groep 7/8 op een SBO)

ASS, Autisme, Keuzestress, SBO, Tips

Reacties (4)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

En blijf op de hoogte van alle nieuwe producten en acties!

© 2020 MEES&CO, All Rights Reserved.